01-10-14

Mensen in uniform

Flyer XL.jpgIn 2014 vroeg ’Theater Lokaal Wevelgem’ me om een theatertekst rond het thema ‘Wevelgem en de Eerste Wereldoorlog’ te schrijven. Ik aarzelde geen moment. Ik hou ervan om fictieve en historische personages samen te laten figureren in een verzonnen maar toch ook weer geschiedkundig verhaal. Bovendien ben ik erg geboeid door de Eerste Wereldoorlog. Ik schreef er eerder mijn jeugdroman ‘De Oversteek’ over.

Op mijn zoektocht naar feiten en anekdotes, botste ik op het niet-gepubliceerde oorlogsdagboek van Felix Vervenne (1864-1952). Hij was in 1914 directeur van de gemeentelijke basisschool en noteerde toen alle gebeurtenissen in een dagboek. Zijn kleinzoon Lieven liet me het dagboek inkijken en ik vond er vele feiten in die ik kon gebruiken in mijn toneeltekst.

‘Mensen in uniform’ (zo noemde ik mijn theatertekst) schetst in zes scènes een levendig beeld van de eerste oorlogsmaanden in Wevelgem. 
De eerste scène vertelt over de toenemende oorlogsangst na het nieuws van de moord op de Oostenrijkse kroonprins (28 juni), de laatste scène speelt zich af op kerstavond 1914, als de Duitsers Weihnachten vieren in de kerk van Wevelgem.

Zes toneelgroepen (zo’n 60 acteurs) en drie muziekgroepen zorgden voor een schitterende toneelavond. Een heel fijne ervaring om de personages die ik als schrijver had verzonnen echt tot leven te zien komen op het podium! 


Hieronder kun je een korte schets van de zes toneelstukjes lezen.

Scène 1
Kroonprins van Oostenrijk
29 juni 1914

In de pastorie maken pastoorsmeid Marie en karweiman Camiel zich zorgen omdat het slecht gaat in het vlas. Maar pastoor Van Lerberghe stelt hen gerust en vertelt over de Belgische wielrenner Philippe Thijs die in Le Havre de eerste etappe van de Tour de France heeft gewonnen. Maar dan valt Denise in paniek binnen. In Sarajevo is de Oostenrijkse kroonprins Frans-Ferdinand neergeschoten en Duitsland heeft de oorlog verklaard aan Servië…

foto1.jpg

Scène 2
Koning van België
nacht van 29 op 30 juli 1914

Midden in de nacht klopt de veldwachter aan in het huis van vlaswerker Alfons Demeyere. Zoon Jozef moet zich onverwijld aanmelden op het gemeentehuis: hij moet mee de Belgische grens verdedigen tegen de oprukkende Duitsers. Ook het paard van Alfons Demeyere wordt opgeëist. De vlaswerker gaat flink tekeer, want noch zijn zoon, noch zijn paard kunnen gemist worden op veld langs de Leie. Maar Jozef weet wat hem te doen staat en pakt zijn koffer, tot razernij van zijn vader… 

foto 2.jpg

Scène 3
Paus van Rome
vrijdagnamiddag 21 augustus 1914

Ergens op de velden langs de Leie zijn Magdalena en Leonie aan het werk. Ze zijn in de war door een zonsverduistering en door overvliegende Duitse vliegtuigen. Aan het pad langs de Leie komen vluchtelingen voorbij, ze zijn op zoek naar een plaats waar ze die dag kunnen overnachten. Even later verschijnen twee Uhlannen, Duitse verkenners te paard. Ze zijn amper vertrokken als de Franse soldaten Pierre en Roger voorbijkomen. Ze zijn op zoek naar de weg naar Frankrijk. Onder de indruk van zoveel mensen in uniform spoeden Magdalena en Leonie zich naar huis.

foto4.jpg

Scène 4
Bazin van de Zon
1 november 1914

In café De Zon klagen Denise, Marie, Georgette en bazin Pharahilde over de hoge eisen die het Duitse bezettingsleger aan de inwoners stelt. De Wevelgemse huizen zitten vol Duitse soldaten en die moeten eten en drinken. Schepen Bevernage en gemeentesecretaris Debrabandere vallen het café binnen: ze verstoppen zich uit angst voor nieuwe opvorderingen. De Duitsers kwamen hen echter op het spoor en roepen hen tot de orde. Maar ook Duitse soldaten zijn mannen in uniform en die laten de Wevelgemse meisjes Magdalena, Leonie en Agnes niet koud… Tot de bom valt.

foto WAT 2.jpg

Scène 5
Keizer van Duitsland
8 november 1914

Leonie, Agnes en Nelly hielden zich niet aan de door de Duitsers ingestelde nachtklok en werden voor de nacht aan hun enkel vastgeketend in de Statiestraat. Er is grote troepenbeweging in de stationsbuurt: treinen met soldaten en wapens zijn op weg naar het front in Ieper. Vele ‘nieuwe’ soldaten burgeren in in schuren en huizen. De meisjes gaan wild tekeer als de soldaten hen plagerig niet meteen losmaken. Leonie maakt het zo bont dat ze niet terug naar huis mag vooraleer ze eerst met Dietrich mee naar het kasteel mag. 

foto9.jpg

Scène 6
Prinses van Wevelgem
24 december 1914

Kerstavond… In de sacristie zitten pastoor Van Lerberghe, Denise, Georgette en Marie rond de tafel. Ze drinken een glas wijn van de pastoor om kerstmis te vieren. Leonie zit afwezig en schuddend met het hoofd het gesprek te volgen.

In de kerk vieren de Duitsers Weihnachten. Ze zingen kerstliederen voor het grote feest in Dorpes Zale in de Brugstraat. Als de Duitse soldaat Dietrich de sacristie binnenkomt, ontwaakt Leonie uit haar verdwazing. Ortskommandant von Jagemann is woest als hij hoort wat er op het kasteel is gebeurd en wil vergiffenis. Leonie zorgt er op haar eentje voor dat tijdens de kerstnacht de uniformen afvallen. Zij is de prinses van Wevelgem.

foto10.jpg